Zadłużone mieszkanie byłych małżonków
Stan faktyczny: moj obecny mąż wziął kredyt na mieszkanie z bylą żoną.Po pół roku żoną odeszła mąż cały czas spłacał kredyt sam.Mieszkanie do tej pory nie jest uregulowane prawnie.Na mieszkanie siadł komornik bo byla żoną ma dlugi.Co możemy zrobić w tej kwestii żeby jej nie spłacać.
Przedłożone dokumenty: brak
Akty prawne:
- Ustawa z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz.U. 1964 nr 9 poz. 59)
- Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (j.t. Dz. U. z 2014 r., poz. 121)
Zadłużone mieszkanie byłych małżonków
Przedstawiony stan faktyczny dotyczy sytuacji, w której obecny mąż Klientki zawarł umowę kredytu hipotecznego wspólnie z byłą żoną w celu nabycia mieszkania, a następnie – po rozpadzie małżeństwa – samodzielnie spłacał zobowiązanie kredytowe. Jednocześnie nieruchomość nie została dotychczas uregulowana pod względem prawnym (co należy rozumieć jako brak podziału majątku wspólnego lub brak zmiany wpisów w księdze wieczystej), zaś wobec byłej żony prowadzone jest postępowanie egzekucyjne, w wyniku którego komornik dokonał zajęcia udziału w nieruchomości.
W pierwszej kolejności należy wskazać, że zgodnie z art. 31 § 1 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego (dalej: „k.r.o.”), z chwilą zawarcia małżeństwa powstaje między małżonkami ustawowa wspólność majątkowa obejmująca przedmioty majątkowe nabyte w czasie jej trwania. Oznacza to, że mieszkanie nabyte przez męża Klientki i jego byłą żonę w trakcie trwania małżeństwa stanowiło ich majątek wspólny, niezależnie od tego, który z małżonków faktycznie dokonywał spłaty kredytu.
Zadłużone mieszkanie byłych małżonków
Po ustaniu małżeństwa (np. przez rozwód) wspólność majątkowa przekształca się – zgodnie z utrwalonym orzecznictwem i doktryną – we współwłasność w częściach ułamkowych, co wynika z art. 46 k.r.o. w zw. z art. 1035 Kodeksu cywilnego (dalej: „k.c.”). W praktyce oznacza to, że były mąż i była żona stali się współwłaścicielami nieruchomości, co do zasady po 1/2 udziału, chyba że sąd w postępowaniu o podział majątku ustalił inne proporcje.
Kluczowe znaczenie dla oceny sytuacji ma fakt, że kredyt hipoteczny został zaciągnięty wspólnie. Zgodnie z art. 366 § 1 k.c., w przypadku zobowiązania solidarnego wierzyciel (bank) może żądać spełnienia świadczenia od wszystkich dłużników łącznie, od kilku z nich lub od każdego z osobna. Oznacza to, że bank ma prawo dochodzić spłaty kredytu wyłącznie od męża Klientki, nawet jeśli faktycznie tylko on reguluje zobowiązanie. Jednocześnie spłata kredytu przez jednego z dłużników rodzi po jego stronie roszczenie regresowe wobec współdłużnika (art. 376 k.c.), czyli możliwość dochodzenia od byłej żony zwrotu części spełnionego świadczenia.
Odnosząc się do zajęcia komorniczego, należy wskazać, że komornik nie „zajął mieszkania jako całości”, lecz udział należący do byłej żony. Zgodnie z art. 846 k.p.c. egzekucja z nieruchomości może być prowadzona z udziału współwłaściciela. Wierzyciele byłej żony mają prawo dochodzić zaspokojenia z jej udziału w nieruchomości, niezależnie od tego, kto faktycznie spłaca kredyt. Jest to konsekwencja tego, że udział ten stanowi jej majątek osobisty po rozwodzie.
W tej sytuacji nie ma możliwości „uniknięcia spłaty jej długów” w sensie bezpośrednim, ponieważ mąż Klientki nie odpowiada za zobowiązania byłej żony (poza wspólnym kredytem), jednak problem polega na tym, że jej udział w nieruchomości jest obciążony egzekucją. Istnieje natomiast kilka możliwych rozwiązań prawnych, które mogą znacząco poprawić sytuację Klientki i jej męża.
Najważniejszym krokiem jest przeprowadzenie postępowania o podział majątku wspólnego po rozwodzie. Zgodnie z art. 566 k.p.c. w zw. z art. 1037 k.c., podział majątku może nastąpić przez przyznanie nieruchomości jednemu z byłych małżonków z obowiązkiem spłaty drugiego. W tym postępowaniu mąż Klientki może wykazać, że samodzielnie spłacał kredyt przez długi czas, co powinno zostać uwzględnione przy rozliczeniach między stronami. W doktrynie i orzecznictwie przyjmuje się, że nakłady poczynione z majątku osobistego na majątek wspólny podlegają rozliczeniu (por. art. 45 § 1 k.r.o.).
Zadłużone mieszkanie byłych małżonków
W praktyce oznacza to, że mąż Klientki może domagać się:
– przyznania całej nieruchomości na swoją rzecz,
– pomniejszenia ewentualnej spłaty na rzecz byłej żony o wartość dokonanych przez niego spłat kredytu,
– a nawet wykazania, że to była żona powinna dokonać rozliczenia na jego rzecz.
Istotnym zagadnieniem jest również możliwość nabycia udziału byłej żony. Jeżeli jej udział jest zajęty przez komornika, możliwa jest jego sprzedaż w drodze licytacji komorniczej. W takiej sytuacji mąż Klientki może przystąpić do licytacji i nabyć ten udział, co pozwoliłoby na pełne uregulowanie stanu prawnego nieruchomości.
Alternatywnie można rozważyć zawarcie ugody z wierzycielami byłej żony lub spłatę jej zadłużenia w zamian za przeniesienie udziału, jednak takie rozwiązanie wymaga ostrożności i dokładnej analizy ekonomicznej.
Należy również rozważyć kontakt z bankiem w celu ewentualnego przejęcia kredytu wyłącznie przez męża Klientki (tzw. zwolnienie współdłużnika z długu), co jednak zależy od zdolności kredytowej i zgody banku. Podstawą jest tu zasada swobody umów (art. 353¹ k.c.).
W literaturze przedmiotu (m.in. K. Pietrzykowski, Komentarz do Kodeksu cywilnego; T. Smyczyński, Prawo rodzinne i opiekuńcze) podkreśla się, że brak uregulowania stosunków majątkowych po rozwodzie jest jedną z najczęstszych przyczyn problemów egzekucyjnych, gdyż byli małżonkowie pozostają współwłaścicielami majątku narażonego na działania wierzycieli.
Podsumowując, Klientka i jej mąż nie są zobowiązani do spłaty długów byłej żony, jednak brak uregulowania stanu prawnego nieruchomości powoduje, że jej udział podlega egzekucji. Najbardziej racjonalnym i rekomendowanym rozwiązaniem jest niezwłoczne wszczęcie postępowania o podział majątku wspólnego, połączone z dochodzeniem rozliczeń z tytułu samodzielnej spłaty kredytu. Równolegle można rozważyć działania zmierzające do przejęcia udziału byłej żony, czy to w drodze licytacji, czy ugody.
Zadłużone mieszkanie byłych małżonków
Jeżeli mają Państwo pytania własne można je zadać klikając w ten link
